Le exenciones arancelarias u Trump ku yáantik le jejelas políticamente conectadas — ProPublica

ProPublica jump'éel mola'ay péektsil ma' u kaxtik taak'in ku ts'áaik u yóol u xak'altik u loobilta'al u páajtalil. Ts'íibt a k'aaba' uti'al a k'amik k tsikbalo'ob asab nukuch.
láayli' táan k ts'áaik ojéeltbil. Yaan wáaj tech alguna a'alajil t'aan yo'osal bix le yik'áalil excluidos bino'ob incluidos ti' le tsoolol exención arancelaria? Je'el u páajtal a t'aan yéetel Robert Faturechi ti' Signal ti' 213-271-7217.
Le ken u noj jala'achil Donald Trump tu ya'alaj yaan u ts'áaik túumben aranceles tu káajbal le winala', le Casa Blanca tu jóok'saj jump'éel tsoolol asab ti' 1,000 yik'áalil ku exentos ti' le impuestos.
Juntúul le materiales incluidos ti' le lista jach polietileno tereftalato, comúnmente k'ajóolta'an je'el bix u yiits PET, jump'éel termoplástico utilizado utia'al u meentik chúujo'ob plástico.
Ma' jach ojéela'an ba'axten le empresao' ma' k'a'amal ti' le sancioneso', yéetel tak u jala'achilo'ob le industriao' ma' u yojelo'ob ba'ax beet u yantal le sancioneso'.
Ba'ale' u yéeybal leti' jump'éel victoria uti'al u embotellador Coca-Cola Reyes Holdings, juntúul le jejelas privadas asab nukuch ti' Estados Unidos, propiedad ka'atúul suku'uno'ob ku ts'o'ok u donado millones u dólares ti' causas republicanas. Le empresa ts'oonak tu ch'a'aj jump'éel firma u cabildeo jach yaan u yil yéetel u jala'achil Trump uti'al u kanáantik u aranceles, ku ye'esik le registro'obo'.
Ma' jach ojéela'an wa le cabildeo le empresa tu beetaj jump'éel ju'un ti' le solicitud renuncia. Reyes Holdings yéetel u lobistas ma' tu núukajo'ob tu séeba'anil le k'áat chi'oba' ti' ProPublica. Le Casa Blanca xan ma' tu yóotaj u t'aan, ba'ale' yaan defensores le industria tu ya'alajo'ob le administración rechazó le j-na'akij renuncia.
Le inclusión ma' explicada ti' le resinas ti' le lista destaca bix opaco le tuukula' establecimiento aranceles le jala'acho' estadounidense. Le máaxo'ob ku táakpajalo'ob ti' le éek'joch'e'enil yóok'ol ba'axten yaan yik'áalil táan sujetos ti' aranceles yéetel láak'o'ob ma'. Mina'an mix jump'éel tsoolil chika'an uti'al u k'e'exel le tasas arancelarias. U jala'achilo'ob le jala'acho' ts'o'ok u ts'áaiko'ob a'almaj t'aan ku ba'atelo'ob yóok'ol le arancelo'obo' wa chéen ma' tu yóotajo'ob u núukik je'el ba'alak k'áat chi'.
U mina'anil transparencia ti' le tuukula' ts'o'ok u beetik u yantal preocupaciones ichil le expertos ti' koonolo' u le jejelas políticamente conectadas je'el u páajtal u náajaltik exenciones tributarias paach jool cerradas.
"Je'el u páajtal u corrupción, ba'ale' xan je'el u páajtal u incompetencia," jump'éel lobbyista meyaj ti' le política arancelaria tu ya'alaj ti' le inclusión u yiits PET ti' le aranceles. "U jaajile', jach séeb úuchik u beetik u ma' in wóojel máax bin te' Casa Blanca uti'al u tsikbaltik le listaa' yéetel tuláakal máak."
ichil u yáax jala'achil Trumpe', yaan ka'ach jump'éel tuukula' formal uti'al u kaxta'al u yantal exenciones arancelarias. Le jejelas tu túuxto'ob cientos u miles u solicitudes argumentando u u yik'áalil k'a'abéet u exentos u aranceles. Le solicitudes bino'ob hechas públicas utia'al u le mecánica le tuukula' fijación arancelaria je'el u páajtal u asab estrechamente escrutinada. Le transparenciaa' tu cha'aj ti' le académicos u analizar u miles u solicitudes yéetel determinar u le donantes políticos republicanos bino'ob asab probables u k'amik exenciones.
Ti' u ka'ap'éel período Trump, Ba'axten lo bey bejla'e', mina'an mix jump'éel tuukula' formal uti'al u k'áatik alivio arancelario. U jo'olpóopo'ob le industria yéetel le lobistas ku meyajo'ob paach joolnajo'ob k'ala'ano'ob. Le junta editorial ti' le Wall Street Journal le semana pasada tu ya'alaj le "opacidad le tuukula'" comparable yéetel "jump'éel wayak' ti' le pantano Washington."
Le orden ejecutiva ku ts'áaik ojéeltbil le túumben aranceles Trumpo' yaan u ts'áaik óol tuláakal le noj lu'umilo'obo' ti' jump'éel arancel k'oja'ano'obo' 10%, yéetel exenciones ampliamente definidas bey yik'áalil ti' le sectores farmacéuticos, semiconductores, forestal, cobre, minerales críticos yéetel energía. jump'éel tsoolol ku láak'intik ku tsolik le yik'áalil específicos ku estarían exentos.
Ba'ale', jump'éel revisión le lista tumen ProPublica tu kaxtaj u ya'ab ba'alo'ob ma' encajan ti' le k'iino'oba' categorías amplias wa ma' encajan ti' absoluto, ka' jo'op' u yaan artículos ku encajan ti' le k'iino'oba' categorías ma' u salvaron.
Je'ebix, le tsoolol exención ti' le Casa Blanca ku pixik óol tuláakal le máasewáalo'obo' ti' le tipos asbesto, ba'ax ma' u considera tu general jump'éel mineral crítico yéetel ma' ku chíikpajal lúubul ti' je'el máaxake' ti' le categorías exención. Le mineral carcinogénico tu general ku considera ma' k'a'anan utia'al u seguridad nacional wa u economía Estados Unidos Ba'ale' láayli' ku meyajtiko'ob utia'al u meentik cloro, ba'ale' le Agencia ti' Protección Ambiental ti' le administración Biden prohibió le tasbil le xooko'obo' le ja'ab máano'. U jala'achil Trumpe' tu ya'alaj je'el u páajtal u suut paachil yane' le restricciones ti' le era Biden.
Juntúul máax ku t'aan tu k'aaba' le Consejo Americano ti' Química, jump'éel múuch' industria ku ka'ache' tu ts'áaj u yóol ti' le prohibición tumen je'el u beetik loob ti' le industria cloro, tu ya'alaj le múuch' ma' tu beetaj lobby utia'al u asbesto u exento ti' le aranceles yéetel ma' u yojel Ba'axten bin incluido. (Le ka'ap'éel nukuch jejelas cloro xan ma' indicaron ti' u formularios divulgación u lobbying utia'al le aranceles.)
Uláak' ba'alo'ob yaan te' lista ma' táan exentos ba'ale' jach menos peligrosos incluyen coral, conchas, yéetel baako'obo' sepia (páajtal a le sepia ku páajtal utilizar bey suplementos alimenticios utia'al u mascotas).
U yiits PET xan ma' lúubul ti' je'el máaxake' ti' le categorías exención. Le máaxo'ob jach u yojelo'obo' ku ya'aliko'obe' le jala'acho' ku yilik bey jump'éel producto energético tumen u xak'o'obe' ku taalo'ob ti' petróleo. Ba'ale' uláak' yik'áalil ku beetiko'ob le mismos estándares bajos ma' táan incluidos.
"Jach ja'ak' k óol je'el bix tuláakal máak," tu ya'alaj Ralph Wasami, director ejecutivo ti' le Asociación u resina PET, jump'éel múuch' koonolo' uti'al u industria le PET. tu ya'alaj le resina ma' lúubul ti' le categoría exención a menos u embalaje utia'al le k'iino'oba' yik'áalil táan incluido.
Le registros ku ye'esik ti' le cuarta ja'aba' le ja'ab máano', mentik kex le k'iin Trump ganó le elección, le embotellador Coca-Cola Reyes Holdings contrató Ballard Partners utia'al u lobby utia'al u aranceles. Tu yáax ja'abil le ja'aba', tu k'iinilo'ob u ts'a'abal u jala'achil Trump, le registro'obo' ku ye'esik Ballard káaj u beetik u lobbying ti' le Departamento de Comercio, ku jets'ik le política comercial, uti'al u aranceles.
Le empresao' ts'o'ok u suut jump'éel kúuchil uti'al le jejelas ku kaxtiko'ob meyaj yéetel u jala'achil Trump. Ts'o'ok u beetik u lobbying uti'al u empresa Trump, le Organización Trump, yéetel u máaxo'ob ku meyajo'ob ku táakbesik u noj jala'achil le jala'acho' bey le Fiscal General Pam Bondi yéetel u noj jala'achil Susie Wiles. U káajbal le empresao', Brian Ballard, leti' jump'éel prolífico recaudador taak'in Trump máax Politico ts'o'ok u llamado "le lobbyista asab influyente ti' Washington u Trump." leti'e' juntúul ti' le ka'atúul máaxo'ob ku meyajo'ob ti' le firma tu beetaj u meyajo'ob uti'al u bo'ota'al le aranceles ti' Reyes Holdings, je'el bix u ya'alik le registros federales ti' le divulgación.
Chris yéetel Jude Reyes, le suku'uno'ob multimillonarios yaan tu paach Reyes Holdings, yaan xan u náats'alil yéetel le políticao'. Le ju'uno'ob ku ye'esik u taak'inil le campañao' ku ye'esik ka'alikil ts'o'ok u ts'áaik ti' yaan candidatos democráticos, óol tuláakal le máasewáalo'obo' u u contribuciones políticas ts'o'ok u biin ti' le republicanos. Ka' u yáax victoria Trump, Chris Reyes bin invitado ti' Mar-a-Lago utia'al u k'ajóoltik Trump tu persona.
Le exención ti' le resina PET ma' chéen jump'éel bendición utia'al u Reyes Holdings, sino xan jump'éel bendición utia'al uláak' jejelas ku maan le resina utia'al u meentik chúujo'ob, bey le jejelas bebidas ku utilizan. Tu káajbal le ja'aba', u noj jala'achil Coca-Cola tu ya'alaj ti' le empresa yaan u k'exik u asab chúujo'ob plástico tu táan túumben aranceles ti' le aluminio. Le plan je'el u páajtal u fallar wa le túumben aranceles xan golpean termoplásticos. Le registros divulgación ku ye'esik le empresa xan tu beetaj lobby ti' le Congreso xu'ullsa'al le aranceles ti' le ja'aba', ba'ale' le ju'uno'ob ma' detallan ba'ax políticas, ka le empresa ma' núukaj k'áat chi'oba' u ProPublica. (Coca-Cola ts'o'ok u yilik u t'aan yéetel Trump, tu ts'áaj kex $250,000 ti' u inauguración, yéetel u CEO tu ts'áaj ti' Trump jump'éel botella personalizada u Diet Coke, u gaseosa favorita.)
Uláak' sector ts'o'ok u beetik relativamente ma'alob ti' términos u alivio le aranceles recientes jach le agricultura, ku baal jump'éel amplia gama pesticidas yéetel xak'o'ob fertilizantes.
Le Federación Americana ti' le Oficina Agrícola, jump'éel múuch' lobby agrícola, ts'oonak tu ts'íibtaj jump'éel análisis ti' u ts'ono'oto' web tu'ux ku alabar le exenciones parciales yéetel tu ya'alaj le exenciones ti' césped yéetel potasio "jump'éel Chich esfuerzo tumen organizaciones agrícolas bey le Federación American ti' le Oficina Agrícola" yéetel "jump'éel testamento ti' le eficacia le t'aan colectiva ti' le agricultores yéetel rancheros."
Yaan ya'ab uláak' mercancías importadas ma' ku talo'ob ti' je'el máaxake' ti' le categorías exentas ti' impuestos, ba'ale' páajtal lúubul ti' le categoría exentas ti' impuestos wa ampliamente definido.
jump'éel ejemplo leti' le edulcorante artificial sucralosa. U táakbesa'al jach yaan u yáantik le jejelas ku meyajtiko'ob le producto ti' janalbe'eno'ob yéetel bebidas. Ba'ale' le sucralosa xan ku meyajtiko'ob Yaan k'iine' ti' medicamentos utia'al u meentik u asab palatables. Ma' jach ojéela'an wa le Najo' Saktako' tu k'amaj u táakbesa'al tumen ma' ts'a'abal le droga'obo' wa tumen yaan uláak' o'olal.
Le categorías amplias ku k'amo'ob exenciones bino'ob chuunil laat'a'an industrias u le jala'acho' Estados Unidos investigaba utia'al u posibles aranceles futuros yáanal u autoridad utia'al u imponer aranceles utia'al wáaj le seguridad nacional.
Le tsikbal ts'o'ok a xokiko' beeta'ab tumen k xooknalo'ob. K pa'atik u inspirar ti' áantaj ProPublica utia'al u páajtal k t'u'uchpachtik beetik le periodismo investigativo ku expone páajtalil, revela u jaajil, ka impulsa k'eexpajal xíimbal tumen.
ProPublica jump'éel sala de redacción ma' uti'al u náajaltik taak'in ku meyaj ti' le periodismo ma' partidista, basado ti' jaajile' ku beetik u yantal u páajtalil. K káajsa'ab tu ja'abil 2008 uti'al u núuka'al u xu'ulul le informe investigativoo'. Ts'o'ok k máansik maanal ti' 15 ja'abo'ob k ts'áaik ojéeltbil le injusticiao', le corrupción yéetel le abuso ti' le páajtalilo' - meyaj ku chaanbelil, ko'oj, yéetel asab k'a'anan ti' k democracia u mix juntéen ka'ache'. Siete Óoxten ganador le premio Pulitzer, ts'o'ok k conducido reforma ti' le jala'acho'ob estatales yéetel locales, corporaciones, molayilo'ob, yéetel asab, mientras mantener le k'ana'an ju'uno'ob público tu chúumukil k informes.
Le apuestas ku asab ka'anatako'ob u Ma'atech. Tak le ética ti' le jala'acho' tak le toj óolal reproductiva tak le crisis climática yéetel asab te'elo', ProPublica táan ti' le yáax líneas le tsikbalo'ob ku asab k'a'anan. A siibal yaan u yáantko'on k ts'áaik cuenta ti' le máaxo'ob yaan u páajtalilo'obo' yéetel k p'atik u jaajil tu k'ab.
Úuchuk yéetel maanal ti' 80,000 u yáantajo'ob ti' tuláakal le lu'uma' uti'al u yáanta'al le periodismo investigativo uti'al u páajtal u ts'áaik ojéeltbil, u ts'áaik u muuk' yéetel u yantal jump'éel impacto ku xáantal. Nib óolal ikil a beetik u páajtal le meyaja'.
T'aan teen tumen correo electrónico wa jump'éel beel seguro uti'al u ts'aik a'alajil t'aan yo'osal le jala'acho' federal yéetel u negocio Trump.
ProPublica yaan u ts'áaik u yóol ti' le kúuchilo'ob k'a'anan u asab óolal ichil u ka'ap'éel ja'abil Donald Trump. Way u yane' le cuestiones k reporteros ku centrarán ti' — yéetel bix k'uchul ti' leti'ob ti' seguridad.
kanik uláak' ba'alo'ob yo'osal k nu'ukulil reportero'ob. Yaan k seguer ts'aiko'on yo'osal u enfoque bey le noticia desarrolla.
kin t'aan ti' toj óolal yéetel ba'alo'ob yaan yil yéetel ka'a jeets'el yéetel le mola'ayo'ob ku nu'uktiko'ob, ichil le je'elo'oba' yaan le Agencia de Protección Ambiental.
kin t'aan ti' le justicia yéetel le estado de derecho, incluyendo le Departamento ti' Justicia, le abogados estadounidenses, yéetel le tribunales.
kin ts'áaik ojéeltbil ba'alo'ob yaan yil yéetel najo'ob yéetel transporte, ichil le je'elo'oba' yaan le jejelas ku meyajo'ob te' sectoro'oba' yéetel le reguladores ku kanáantiko'ob.
Wa mina'an teech jump'éel tsolxikin wa tsikbal, láayli' k'a'abet k áantaj. Ts'íibt a k'aaba' uti'al a beetik a miembro ti' k páawo'ob federal u nu'ukulo'ob meyajo'ob uti'al a t'aan yéetel to'on je'el ba'ax súutuko'.
Expertos ku revisaron le código ProPublica tu kaxtajo'ob jump'éel múuch' defectos preocupantes ti' le yaan ku arrojan sáasil yóok'ol bix le administración Trump táan u cha'ik u na'at artificial utia'al u dirigir cortes ti' áantajo'ob críticos.
Le grabaciones obtenidas tumen CNN muestran u juntúul empleado ti' le Departamento u Eficacia le jala'acho' yéetel mix yaan ts'aak utilizado AI utia'al u determinar ba'ax contratos VA utia'al u xu'ulsiko'ob. "AI jach jump'éel nu'ukula' ma' ma'alob," tu ya'alaj juntúul experto.
Thomas Fugate, chéen jump'éel ja'ab jóok' ti' le universidad yéetel mina'an u yaan ti' seguridad nacional, bin u funcionario le Departamento ti' Seguridad Nacional supervisando le chúumukil superior ti' le jala'acho' utia'al u contrarrestar le extremismo violento.
Le ataques le Jo'olpóopo' ti' le esfuerzos diversidad ts'o'ok u descarrilado le carreras le meyajo'obo' jala'acho' ka'anal educación - kex yane' le meyajo'ob tu perdieron ma' bino'ob Jun relacionados yéetel je'el iniciativas DEI.
Je'el bix u ya'alik u registroil le Departamento ti' Seguridad Nacional, le jala'acho'obo' u yojelo'ob ka'ach u asab ti' chúumuk le 238 deportados mina'an u registro penales ti' Estados Unidos yéetel chéen tu violaron le leyes inmigración.
Micah Rosenberg, ProPublica; Perla Treviso, ProPublica yéetel The Texas Tribune; Melissa Sanchez yéetel Gabriel Sandoval, ProPublica; Ronna Riskes, Rebel Alliance Investigations; Adrian Gonzalez, Fake News Hunters, 30 ti' mayo ti' 2025, 5:00 AM CST
Le ken u Casa Blanca tu k'exaj u máaxo'ob yéetel u taak'inil ti' le operaciones contraterrorismo ti' le deportaciones masivas, le Estados lucharon utia'al u mantener le esfuerzos contraterrorismo Washington juntéene' apoyó. Le resultado bin jump'éel enfoque pedazos ku p'áatal ya'ab zonas ma' protegidas.
Thomas Fugate, chéen jump'éel ja'ab jóok' ti' le universidad yéetel mina'an u yaan ti' seguridad nacional, bin u funcionario le Departamento ti' Seguridad Nacional supervisando le chúumukil superior ti' le jala'acho' utia'al u contrarrestar le extremismo violento.
Le grabaciones obtenidas tumen CNN muestran u juntúul empleado ti' le Departamento u Eficacia le jala'acho' yéetel mix yaan ts'aak utilizado AI utia'al u determinar ba'ax contratos VA utia'al u xu'ulsiko'ob. "AI jach jump'éel nu'ukula' ma' ma'alob," tu ya'alaj juntúul experto.
Kex yaan escándalos, investigaciones yéetel u búukinta'al le aislamiento bey castigo ti' le paalalo'obo', Richard L. Bean sigue siendo director ti' le chúumukil detención juvenil ku bisik u k'aaba'.
Paige Pfleger, WPLN/Nashville Public Radio, yéetel Mariam Elba, ProPublica, 7 ti' junio ti' 2025, 5:00 am ET


K'iinil u ts'íibta'al: Jun-09-2025