Junp'éel k'iin, Ronit (ma' u jaajil u k'aaba') káaj u yu'ubik u chi'ibal u nak', u k'astal u yiik' yéetel u ka'analtal, ka'aj bin tu yiknal le j-ts'aako' uti'al u beetik jump'éel xak'al u k'i'ik'el. Ba'ale', mix juntéen tu tuklaj wa ichil 24 horas je'el u túuxta'al te' k'oja'an najo' uti'al u beeta'al diálisis tumen yaan jump'éel nojoch k'oja'anil ti' u riñón.
leti'e', tu jaajile', ma' tu tukultaj wa tuláakal lela' úuch tumen u jaajile' tu tojkíintaj u tso'otsel le k'iin ka'ache'.
Bey yéetel Ronit, 26 ko'olelo'ob ti' Israel (jump'éel promedio ti' jump'éel tumen wi'inal) ku hospitalizadas yéetel insuficiencia renal severa ka' máan tumen procedimientos alisado u tso'otsel.
Yaan ti' le ko'olelo'oba' ku chíikpajal je'el u páajtal u yutstal tu juunalo'ob. Ba'ale', u láak'o'obe' k'a'abet u ts'aaktal diálisis.
Yaan máax je'el u ya'alik ichil u milesil ko'olelo'ob yaan Israel ku tojkíintik u tso'otsel u poolo'ob Amal ja'aba', "chéen" 26 ku yantal ti'ob insuficiencia renal. Insuficiencia renal (ilustrativo). (U taalil: Wikimedia Commons)
Ti' núukik, tin wa'alaj ti' le insuficiencia renal k'a'abet diálisis jach grave yéetel kuxtal.
Le k'oja'ano'obo' yaan u ya'aliko'ob ti' teech ma' u k'áato'ob loob ts'aak ti' mixmáak. Lela' jump'éel tojol mixmáak unaj u bo'otik uti'al jump'éel procedimiento cosmético ken a wa'ale'.
Tu ja'abilo'ob 2000, yáax káaj u chíikpajal le informes ti' le síntomas causados tumen le alisadores u tso'otsel ku ya'alik formaldehído. Lela' chuunil laat'a'an debido a le peluquero inhala buuts' ichil le tuukula' alisado.
Le k'iino'oba' síntomas incluyen irritación wicho'ob, talamilo'ob respiración, erupción facial, falta respiración, yéetel edema pulmonar.
Ba'ale' kex le tratamientos modernos u alisado u tso'otsel ma' ku taasik formaldehído, ku taasik uláak' ba'al: ácido glioxílico.
Le ácidoa' ku ch'a'abal tumen u yoot'el u pool, ba'ax yaan ti' vasos sanguíneos. Le ken k'uchuk ti' le torrente sanguíneo, le ácido glioxílico ku jats ti' ácido oxálico yéetel oxalato calcio, ku ka'a yokol ti' le torrente sanguíneo yéetel eventualmente p'atik u wíinkilal yo'osal le riñones bey nu'ukulil le orina.
Le je'ela' ma' jach anormal, tuláakal máak ku máan tumen le tuukula' tak biin grado yéetel suele u inofensivo. Ba'ale' ken u expone ti' dosis extremadamente altas u ácido glioxílico, je'el ocurrir acidosis oxálica, conduciendo ti' insuficiencia renal.
ichil le biopsias renales ti' le ko'olelo'ob tu ch'a'ajo'ob insuficiencia renal ka' u alisado u tso'otsel, depósitos u oxalato calcio bino'ob encontrados ti' le células renales.
Tu ja'abil 2021, juntúul chan x-ch'úupal yaan óoxp'éel ja'abo'ob ti'e' tu yóotaj u yuk'ik jump'éel ba'al uti'al u tso'otsel u pool. chéen tu yu'ubaj yéetel ma' tu luk'aj, tumen jach k'áaj u sabor, ba'ale' bey resultado, le ch'úupalo' tu ch'a'aj jump'éel chan cantidad ti' u chi'. Le ba'ax jóok'o' chéen jump'éel insuficiencia renal severa ku k'áatik diálisis, ma' kíimil.
Ka' le ba'ala', le Ministerio ti' toj óolal prohibió le emisión licencias utia'al tuláakal le yik'áalil alisado u tso'otsel ku taasik ácido glioxílico yéetel yaantal jump'éel je'o' pH yáanal 4.
Ba'ale' uláak' talamil jach u le a'alajil t'aan ti' le etiquetas yik'áalil alisado u tso'otsel ma' Mantats' jach confiable yéetel jaatsatako'ob honesto. Tu ja'abil 2010, jump'éel producto ti' Ohio bin etiquetado bey libre u formaldehído, ba'ale' tu realidad contenía 8.5 ti chúumuk formaldehído. Tu ja'abil 2022, jump'éel producto israelí tu ya'alaj mina'an ti' formaldehído yéetel chéen yaan ti' 2% ácido glioxílico, ba'ale' tu jaajile' yaan 3,082 ppm formaldehído yéetel 26.8% ácido glioxílico.
Jach jats'uts, yéetel u excepción ka'ap'éel casos u acidosis oxálica ti' Egipto, tuláakal le casos globales u acidosis oxálica originaron u Israel.
¿Jela'an wa u metabolismo le táaman ti' le ko'olelo'ob israelíes ti' le ba'ax ku yúuchul way yóok'ol kaabe'? Le genes ko'olelo'ob israelíes ku jatsik le ácido glioxílico jump'íit "perezoso"? Yaan wáaj jump'éel relación ichil le depósitos oxalato calcio yéetel le prevalencia le k'oja'anil genética hiperoxaluria? Le k'oja'ano'oba' je'el u páajtal u ts'a'abal le k'iino' je'el xano' Ts'a'akal bey le k'oja'ano'ob yéetel hiperoxaluria bin yano'ob 3?
Le k'áat chi'oba' láayli' táan u xak'alta'alo'ob, yéetel ma' ken k ojéelt u núukil ichil ya'ab ja'abo'ob. Tak le k'iino' je'el xano' k'iin, ma' k'a'abéet k cha'ik ti' mix juntúul ko'olel ti' Israel u ts'áik u toj óolal tu peligro.
Bey xan, wa a k'áat a enderezar a tso'otsel, yaan uláak' yik'áalil asab seguros te' k'íiwiko' ma' ku taasik ácido glioxílico yéetel táan licenciados tumen le Ministerio ti' le toj óolal. Le je'ela' yaan u yáantik ti' mantener u tso'otsel recto yéetel jump'éel wíinkilal toj. Tumen tuláakal k ojel u jaajil ki'ichpanil ku taal ichil.
K'iinil u ts'íibta'al: 14 ti' octubre ti' 2023